De naam Brinkman

De naam Brinkman(n) is een relatief veel voorkomende naam in Noord-West Duitsland en ook in Nederland. De meeste Brinkmannen in Nederland komen ook oorspronkelijk uit Westfalen en zijn meestal geen familie van elkaar.

In de veertiende eeuw heerste in Europa, en ook in Duitsland de pest. In sommige streken werd de bevolking gedecimeerd. Hele streken waren ontvolkt.
Tegen het midden van de zestiende eeuw was de bevolking weer zodanig gegroeid, dat er behoefte ontstond aan meer voedsel. Overal werden nieuwe boerderijen verpacht (alle grond was of van kerk of van de adel) aan zogenaamde "Brinksitzer".

In het duits is de Brink de rand van het dorp en daar bevonden zich de nieuwe boeren. Zo waren er alleen al in Damme drie families Brinckman, die ongeveer gelijktijdig een boerderij pachtten, maar absoluut geen familie van elkaar waren. Hetzelfde geldt voor namen als Brinkhof, van den Brink enz.
De eerste vermelding van onze stamvader is Hermann upn Brinke, m.a.w. de Hermann aan de rand van het dorp. De naam was niet zo zeer een familienaam als wel de naam van de boerderij. Zo kwam het ook voor, dat mensen die werkten op een boerderij en ergens anders heengingen, vernoemd werden naar de boerdeij waar ze vandaan kwamen.

Als er bijvoorbeeld alleen een dochter was als opvolger (een zogenaamde Erbtochter) dan zie je vaak, dat bij het huwelijk de eigen naam van de echtgenoot wordt vermeld.
Bij de doop van het eertse kind staat er dan nog de eigen naam van de vader, maar dan met de toevoeging "genannt Brinckman". Bij de volgende kinderen staat er gewoon Brinckman. De mensen werden dus genoemd naar de boerderij.

Een mooi voorbeeld hiervan kunt u vinden in het parenteel van De Brinckmannen uit Kemphausen en Borringhausen:

Maria Angela BRINCKMAN, geboren op 18 08 1776 te Kemphausen, gedoopt op 18 08 1776 te Damme, overleden op 02 05 1863 te Kemphausen op 86 jarige leeftijd, ca 89 Jahren alt,Ww.v.Gravemeier u Friemerding. Dochter van Joes.Arnold BRINCKMAN (zie VII.8) en Catharina HOELTERHENRICH. Gehuwd (1) op 15 jarige leeftijd op 12 02 1792 te Damme, gehuwd voor de kerk op 12 02 1792 te Damme met Johan Herman BRINCKMAN GEB.GRAVEMEIER, 30 jaar oud, geboren op 31 01 1762 te Bergfeine, overleden op 30 07 1813 te Kemphausen op 51 jarige leeftijd. Joan Herman Gravemeier, jetzt Colonus Brinkman, im Alter von 51 Jahren. Bij geboorte kinderen staat:Herman Gravemeier jetzt Brinkman en later Brinkman olim Gravemeier.

Na het concilie van Trente (1545-1563) waren de kerken verplicht om Doop-, Trouw- en Begrafenisregisters bij te houden. Zo ook in de St Victor kerk in Damme. In deze registers wordt de familienaam consequent gespeld als Brinckman. In het begin van de 18^e eeuw, wordt onder invloed van zowel de Staat als de Kerk het Hoogduits ingevoerd. Tot dan toe werd in Westfalen het zogenaamde Niederdeutsch gesproken, wat zeer veel op het Nederlands lijkt.

Zowel Kerk als Staat hadden er belang bij, dat er één taal werd gesproken. Onder de locale geestelijkheid en bij de lagere ambtenaren was hier veel weerstand tegen, omdat ze vaak het Hoogduits helemaal niet machtig waren.
Maar uiteindelijk trokken Kerk en Staat aan het langste eind. De naam wordt vanaf ongeveer 1800 geschreven als Brinkmann, dus zonder c en met nn aan het eind. In Nederland wordt de naam over het algemeen met één n aan het einde geschreven.

Niederdeutsch / Plattdeutsch in Westfalen Home